Şanlıurfa genelinde, ölüm aylığı alabilmek için resmi olarak boşanıp aynı evde yaşamaya devam eden çiftlerin sayısındaki artış dikkat çekiyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), bu durumun önüne geçebilmek adına anlaşmalı boşanmalara karşı denetimlerini artırdı.
27 Bin Kişi Hileli Boşanmayla Maaş Alıyor
SGK’nın 2008-2022 yılları arasında yaptığı denetimlerde, 22 bini SGK, 2 bini Bağ-Kur, 3 bini Emekli Sandığı olmak üzere toplam 27 bin kişinin hileli boşanma yoluyla ölüm aylığı aldığı belirlendi.
Boşandılar Ama Aynı Evde Yaşamaya Devam Ettiler
SGK kayıtlarına göre, birçok çift yakınlarının maaşını alabilmek için resmi olarak boşanıyor, ancak aynı evde fiilen birlikte yaşamayı sürdürüyor. Halk arasında “muvazaalı boşanma” olarak bilinen bu durum, hukukta “boşanılan eşle fiilen birlikte yaşama” olarak tanımlanıyor.
Özellikle yetim maaşı almak isteyen kadınlar, eşlerinden kâğıt üzerinde boşanarak, evliliklerini yalnızca hukuken sonlandırıyor. Ancak evlilik hayatı fiilen devam ediyor. SGK, bu durumun kuruma maddi zarar verdiğini belirterek denetimlerini sıklaştırıyor.
Yasal Dayanak: 5510 Sayılı Kanun
SGK, bu kişileri 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. ve 96. maddeleri çerçevesinde değerlendiriyor. Yasaya göre:
“Eşinden boşandığı hâlde, fiilen birlikte yaşadığı tespit edilen kişilerin maaşı kesilir. Tespit tarihine kadar yapılan ödemeler ise 96. madde uyarınca geri tahsil edilir.”
SGK Bu Kişileri Nasıl Tespit Ediyor?
SGK, boşanma tarihi ile maaş başvurusu tarihi arasında bir yıldan az süre bulunan dosyaların %10’unu örnekleme yöntemiyle denetime tabi tutuyor. Denetmenler, çiftlerin birlikte yaşayıp yaşamadığını saha çalışmaları ve çevre araştırmalarıyla tespit ediyor.
Geriye kalan %90’lık dosya ise denetime tabi tutulmuyor ve maaş bağlanması uygun görülüyor. Bu nedenle birçok kişi sistemde fark edilmeden maaş alabilirken, örnekleme sistemine takılanların maaşları risk altına giriyor.
Ekonomik Nedenler Öne Çıkıyor
SGK uzmanları, bu eğilimin arkasında ekonomik zorluklar, işsizlik ve geçim sıkıntısının yattığını vurguluyor. Özellikle çalışmayan kadınlar ve dul kız çocukları, gelir elde etmek amacıyla bu tür yollara başvurabiliyor.
